Over grenzen aangeven, jezelf verliezen in relaties en wat er écht onder people pleaser gedrag schuilgaat.
Het merendeel van de mensen die moeite hebben met nee zeggen, herkent zichzelf niet direct als pleaser. Ze zien zichzelf als zeer behulpzaam, loyaal of zorgzaam. Iemand die graag klaarstaat voor anderen.
En dat zijn eigenschappen die door onze maatschappij gewaardeerd worden. Op het werk, in vriendschappen, in relaties. Iemand die voor anderen zorgt… daar wordt geen nee tegen gezegd.
Altijd rekening houden met anderen lijkt vriendelijk. Totdat je merkt dat je jezelf onderweg bent kwijtgeraakt. Je zegt vaker ja terwijl je eigenlijk nee voelt. Je houdt rekening met anderen, maar niet met jezelf. Je vermijdt discussies. Je past je aan.
Na verloop van tijd kan dat leiden tot frustratie, vermoeidheid of het gevoel dat je niet werkelijk gezien wordt. En je doet altijd zo veel voor de ander. Je klaagt nooit en je bent bereid om veel te doen. De frustratie ontstaat omdat je voelt dat je werkelijke behoeften met dit gedrag niet worden beantwoord. Tegelijk blijven je eigen behoeften vaak onuitgesproken.
Hoe kan de ander rekening houden met behoeften die jij zelf nauwelijks laat zien? De ander kent vooral de versie van jou die zich aanpast, conflicten vermijdt, rekening houdt met iedereen en vrijwel altijd aangeeft zelf niks nodig te hebben.
Pleasen gaat niet over geven maar over verbonden blijven
People pleaser gedrag lijkt aan de buitenkant vriendelijk. Je staat klaar voor anderen, denkt mee, voorkomt gedoe en houdt rekening met wat mensen nodig hebben. Dat zijn op zichzelf mooie kwaliteiten.
Het probleem ontstaat wanneer de aandacht voor de ander zo groot wordt dat het contact met jezelf langzaam naar de achtergrond verdwijnt.
Veel pleasers voelen haarfijn aan wat er in een ruimte gebeurt. Ze merken spanningen snel op en weten vaak goed wat iemand anders nodig heeft. Maar wanneer er wordt gevraagd: “Wat voel jij op dit moment?” dan blijft het vaak stil.
Dit is vaak onbekend terrein, omdat de aandacht jarenlang naar buiten gericht is geweest. Het is voor hen lastig om te voelen wat er eigenlijk in hen leeft.
Wat voel ik en waar liggen mijn behoeften?
Veel pleasers hebben ergens in hun leven geleerd dat verbinding behouden belangrijker was dan zichzelf uitspreken. Dat aanpassen veiliger voelde dan confronteren. Dat rekening houden met de ander meer opleverde dan trouw blijven aan hun eigen gevoel.
Omdat het ooit werkte en hielp om liefde, aandacht, rust of veiligheid te behouden. Pas later ontstaat de keerzijde.
Conflicten worden spannend. Grenzen aangeven voelt ongemakkelijk. Afwijzing komt hard binnen. En langzaam raak je verder verwijderd van wat je zelf voelt, nodig hebt en verlangt.
Waarom dit gedrag ooit slim was
Pleasen ontstaat niet zomaar. Het is gedrag dat ergens in je leven een functie heeft gekregen.
Als kind ben je afhankelijk van de mensen om je heen. Je hebt verbinding nodig. Liefde. Veiligheid. Wanneer je opgroeit in een omgeving met spanning, emotionele afstand, hoge verwachtingen of onvoorspelbaarheid, leer je al snel wat nodig is om die verbinding te behouden. Je leest de sfeer. Je past je aan. Je leert wat je beter wel en niet kunt zeggen.
Voor een kind is dat slim gedrag. Maar er ontstaat ongemerkt een overtuiging die later problemen kan veroorzaken: De relatie is belangrijker dan ikzelf. Die overtuiging neem je mee naar volwassen relaties. Niet bewust, maar wel voelbaar in veel van wat je doet.
De verborgen prijs van people pleaser gedrag
Iedere keer dat je jezelf aanpast terwijl je iets anders voelt, raak je een klein stukje verder verwijderd van jezelf. Je zegt dat het niet erg is. Dat je het begrijpt. Dat je het prima vindt. Ondertussen ontstaat er spanning, frustratie of vermoeidheid.
Het lichaam weet vaak eerder wat er speelt dan het hoofd. Veel pleasers herkennen klachten zoals piekeren, moeite met keuzes maken en vermoeidheid. Ook kan spanning zich lichamelijk laten voelen, bijvoorbeeld in de rug, nek en schouders of door knarsetanden. Daarnaast kan er een gevoel ontstaan van voortdurend ‘aan’ staan, alert en waakzaam zijn.
Niet jezelf zijn kost veel energie. Het vraagt veel om steeds afgestemd te zijn op de buitenwereld terwijl je jezelf onvoldoende hoort.
De pleaser verliest zichzelf niet in de relatie. Hij heeft zichzelf ooit moeten verliezen om de relatie te behouden.
Grenzen aangeven voelt groter dan het is
Veel mensen denken dat grenzen aangeven een kwestie van communicatie is. Vaak ligt het dieper. Want wat gebeurt er als je voor het eerst nee zegt? Iemand kan teleurgesteld reageren, er kan een discussie ontstaan of je kunt bang zijn dat de ander afstand neemt.
Voor iemand die gewend is zichzelf aan te passen, kan een relatief gewone grens daardoor veel groter aanvoelen dan de situatie op dat moment vraagt. Het huidige nee kan raken aan een oudere ervaring waarin jezelf uitspreken gevolgen had voor de verbinding.
Grenzen aangeven raakt daardoor aan iets ouds: Wat gebeurt er als ik mezelf echt laat zien?
Wanneer zelfliefde een nieuwe vermomming wordt
Wanneer je ontdekt hoeveel je jezelf hebt aangepast, kan er ook een periode van boosheid ontstaan. Je begint te zien hoeveel je hebt gegeven en hoe vaak jij op de tweede plaats stond. Dat inzicht is waardevol.
Wanneer er nog weinig bewustzijn is van wat onder die boosheid meespeelt, kan deze beweging ook doorslaan naar de andere kant.
Vanaf nu kies ik voor mezelf. Nu ben ik aan de beurt. Nu moeten anderen maar eens rekening houden met mij.
Die beweging is te begrijpen. Na jarenlang jezelf aanpassen, is het niet vreemd dat je voor het eerst ruimte inneemt. De vraag is alleen: wie neemt hier die ruimte in?
Soms spreekt daarin nog steeds een oud tekort mee: het deel dat alsnog gezien, erkend of serieus genomen wil worden. Het verlangen om alsnog de aandacht, erkenning of liefde te ontvangen die je hebt gemist of onvoldoende hebt ervaren.
Zolang dat oude tekort de richting bepaalt, blijf je afhankelijk van de ander. Alleen heeft de afhankelijkheid een andere vorm gekregen.
Je zou kunnen zeggen dat volwassenwording begint wanneer je erkent wat je hebt gemist, zonder te blijven wachten tot iemand anders dat tekort oplost. Dan kan de aandacht verschuiven van wat een ander jou moet geven, naar de verantwoordelijkheid voor hoe jij met jezelf omgaat.
Eerlijkheid beschermt de verbinding niet
Wanneer je niet eerlijk durft te zijn, weet je vaak prima wat je voelt. De werkelijke vraag is: Wat ben ik bang kwijt te raken als ik eerlijk ben?
Angst voor afwijzing. Conflict. Verlating. Dat zijn geen kleine angsten. Ze raken iets fundamenteels in ons mens-zijn. Wij zijn gemaakt voor verbinding.
En daar wringt het. Want wat bedoeld is om de verbinding te beschermen, kan haar uiteindelijk in de weg gaan zitten. Wanneer je niet eerlijk bent over wat je voelt, kan de ander jou ook niet werkelijk ontmoeten. Die ontmoet een aangepaste versie. Een veilige versie. Maar niet jou.
Het zou kunnen verklaren waarom koppels zich zelfs binnen een relatie van twintig jaar eenzaam kunnen voelen.
Het gaat uiteindelijk niet over pleasen
Pleasegedrag heeft vaak een oorzaak die veel dieper ligt. Onder het klaar willen staan, het goed willen doen en willen zorgen voor de ander, liggen vragen over jezelf rondom veiligheid, verbinding, hechting en autonoom kunnen zijn.
Kun je aanwezig blijven bij de spanning die ontstaat wanneer je jezelf laat zien?
Durf je eerlijk te zijn zonder te weten hoe de ander reageert?
Ben je bereid om trouw te blijven aan jezelf, ongeacht de reactie van de ander?
Zien dat je pleast is een ingang.
Je begrijpt inmiddels mogelijk waarom je jezelf steeds aanpast. Je herkent terugkerend gedrag. Je weet wanneer het gebeurt. En toch hoor je jezelf opnieuw ja zeggen, terwijl je eigenlijk nee voelt. Dat is niet vreemd.
Verandering ontstaat niet door alleen te begrijpen waarom je pleast. Er verandert iets wanneer je gaat herkennen wat er in jezelf gebeurt. Wat je denkt. Wat je voelt. Wat je lichaam laat zien. En wanneer je daarbij kunt blijven, vooral bij het ongemak, zonder jezelf direct weer aan te passen.
Daar ontstaat ook de mogelijkheid om niet meer automatisch te doen wat je altijd deed. Er komt een keuze.
Herken je jezelf in dit patroon?
Onder people pleaser gedrag liggen vaak onverwerkte (pijnlijke) ervaringen en overtuigingen die ooit zin hadden. Via een ayahuasca ceremonie weekend of Leela-verwerkingstherapie onderzoek je waar ze zijn ontstaan en maak je opnieuw contact met wat jij werkelijk voelt, wilt en nodig hebt.
Ben je nieuwsgierig? Lees hier meer informatie over ayahuasca of plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek om samen te onderzoeken wat bij je past.
Lieve groet,
Carlijn
