Sterven is een kunst en dat kunnen we oefenen
Er zijn woorden die ons pas raken wanneer we durven stilvallen. Zoals het woord sterven.
Een woord dat in onze cultuur vaak gefluisterd wordt, met gespannen schouders en een ongemakkelijk weggedraaid gezicht. En toch is het sterven – net als de geboorte – een indrukwekkend onderdeel van het leven. Een uitademing en… een nieuw begin.
De dood maakt mij, met mijn (nog steeds) prille levensjaren, minder angstig. Niet omdat ik weet hoe het gaat gebeuren – dat weet niemand – maar wel omdat ik weet dat het geen einde is maar een overgang. Door mijn reizen met ayahuasca ceremonies en psilocybine sessies heb ik talloze keren mogen sterven: aan mijn ideeën, mijn persona en de illusie van controle. Maar ook de dood van overleden familieleden heb ik mogen herbeleven en ik kwam mijn ziel meerdere malen tegen in vorige levens. Er was nog een restverwerking: het laatste staartje afronden, sterven.
En elke keer, keer op keer, was dit een prachtige ervaring. Elke keer werd ik verrijkt met een ruimer bewustzijn. En met meer ontzag, verwondering en verzachting voor het mystieke, prachtig door de natuur geregelde leven.
Deze blog is geschreven om de angst voor de dood te verzachten door er wat meer leven in te blazen ;). Laat het een uitnodiging zijn om het Leven Nu nog meer te ervaren. Deze inzichten vinden hun bedding in mijn werk met Leela-verwerkingstherapie en begeleide ayahuasca-ceremonies in Nederland. Plekken waar mede via rouw en verlies wij onszelf weer herontdekken.
De angst voor de dood én voor het leven
Veel mensen denken dat ze bang zijn voor de dood. Maar als je diep kijkt, is er vaak een diepere angst: de angst om écht te leven. Want leven vraagt overgave. Het vraagt ons om te voelen. Leven vraagt ook dat we sterven aan alles wat we denken te moeten zijn. Het vraagt ons om te experimenteren en om senang te worden met het ‘ik weet het even niet’.
En dat is spannend. Want het ego houdt niet van sterven. Dat wil overleven, controleren, veiligheid en gezien worden. Toch is het precies in dat sterven, het afscheid nemen van iets ouds, dat we werkelijk gaan leven.
Dat is ook waarom mensen na een ayahuasca-ceremonie zeggen: “Ik ben herboren.” Ze hebben in die ceremonie iets durven loslaten wat ze heel hun leven angstvallig vasthielden. Of ze hebben het sterven van bijvoorbeeld een opa of moeder mogen herbeleven, zowel fysiek als symbolisch.
Vaak gaan deze ervaringen gepaard met liefdevolle gesprekken, die niet in het fysieke bestaan konden plaatsvinden doordat er muren tussen zaten van schaamte, schuld of verdriet. Door deze ervaringen realiseren mensen dat sterven niet het einde is, maar een bijzondere overgang van ‘alleen’ een fysiek lichaam bewonen terug naar eenheid.
Sterven zien als een proces in plaats van een eindpunt
Als we over sterven spreken, denken we vaak aan dat ene moment: het stilvallen van het hart, een kou, de laatste adem of blik. Maar sterven is een proces. Net zoals de fases van conceptie naar geboren worden, kent ook sterven zijn eigen lagen.
Het gewone leven
Hierin zijn we er liever niet mee bezig (tot het moment dat je dit leest …).Het besef: je bent stervende
Gepaard met angst, rouw, verzet, acceptatie en vredeHet sterven zelf
Een climax, een moment waarin je jouw lichaam en je persona loslaat.Het leven (ontwaken) na de dood
Een overgang van een ziel met fysiek lichaam naar een staat van bewustzijn. Gepaard met verwarring en strijd, of juist een geluk van verlichting en vrede.
Sterven is als een rivier oversteken. Het vlot, ons lichaam, laten we achter zodra we zijn overgestoken. Hoe meer we bewust worden van mens zijn met alle fases die zijn geweest en gaan komen, hoe relaxter en vrediger ook het eindpunt van een nieuw begin kan verlopen: sterven.
Sterven in vrede is de orgasme van het leven
Wat als sterven niet iets is wat je overkomt, maar iets waarin je kunt oefenen? Wellicht wordt je ego hier even blij van bij het idee: “Yahoo, ik heb controle.”
Wat als het mogelijk is om op zo’n manier te leven dat je straks, wanneer je ogen zich voor het laatst sluiten, in vrede en acceptatie kunt gaan? Dat je bewust bent van deze overgang, vol met verwondering?
Deze overgave toelaten vraagt iets van ons. Het vraagt dat we ons innerlijk huis opruimen. Dat we oude pijn erkennen en verwerken, onafgemaakte rouw doorvoelen en verantwoordelijkheid nemen voor ons leven. Oftewel: het vraagt ons om nu de verbinding met onszelf te herstellen.
Dit is het innerlijke HuisWerk. Want wat je nu ervaart, neem je mee naar het moment waarop je besluit: “Ik vind het mooi geweest… Until we meet again my dearest.”
Mensen die in vrede sterven, hebben vaak één ding gemeen: ze hebben hun leven niet ontweken. Ze hebben geleefd, gevoeld, gerouwd en liefgehad. Ze hebben hun mens-zijn omarmd met al zijn barsten en littekens, om zo terug te kunnen keren naar het licht in zichzelf.
(lees de boeken en het werk van psychiater Elisabeth Kübler Ross)
Ayahuasca-ceremonie als voorbereiding op het sterven
In ayahuasca-ceremonies sterf je duizend doden. Niet letterlijk, maar energetisch. Je sterft aan je ego. Aan je verhaal. Aan een concept. Aan wie je dacht te moeten zijn. En in dat sterven ontdek je iets wat niets of niemand je kan afnemen: jouw ware essentie.
Daarom zeggen zoveel deelnemers na een ceremonie: “Ik ben niet meer bang voor de dood.” Want ze weten nu hoe het voelt om alles los te laten en toch verder te bestaan. Ze staan juist steviger. Ze hebben de bron in zichzelf aangeraakt, het oneindige.
Een goed begeleide ayahuasca-ceremonie bijwonen biedt een waardevol oefenterrein in controle loslaten. Omdat je op deze manier het leven en jezelf nog dieper leert kennen. Ayahuasca leert je dat het sterven geen einde is. Je laat alleen je lichaam los, je voertuig voor deze periode.
De ziel kent geen deadline. Er komt weer een nieuw begin waarbij je een bagage hebt vol potentie en talenten. En deze ervaring haalt de druk bij velen mensen van de ketel. Wellicht voel je nu een diepe zucht..… Het hoeft nu niet af, wat het ook is.
Ayahuasca laat je zien dat de ziel enkel verlangt naar heelwording. Ze brengt je tot inzicht dat heling een persoonlijke en gezamenlijke reis is. Het werken aan jezelf betekent werken aan een gezondere wereld.
Het belang van onze droomwereld
Zodra we slapen, kunnen we dromen. Een interessante plek, want hier heeft de controleur in ons geen recht van spreken. Hier zitten we in een andere wereld, onze droomwereld, waar de ziel tot ons spreekt. Dat gebeurt niet met woorden, maar via beelden.
Dromen ontleden kan waardevol zijn omdat ze een directe ingang bieden naar het onderbewustzijn: een plek waar onverwerkte ervaringen, emoties en overtuigingen liggen opgeslagen. Symbolen, gebeurtenissen en emoties in dromen zijn vaak een vermomde weergave van innerlijke processen, verlangens of pijnstukken.
Onze droomwereld nemen we mee met ons sterven. Veel oude tradities, zoals het Tibetaanse Dodenboek, beschrijven dit proces zeer uitgebreid.
Door vaker bij onze dromen stil te staan oefenen we ook om symbolen te herkennen, waarbij we minder vasthouden aan het rationeel denken. Gewend raken aan deze andere vorm van taal ( symbolen en beelden ) is nuttig, want dit is de taal die je meeneemt door de tunnel van de dood.
Ook in ayahuasca-reizen werkt deze droomtaal door. Mensen die vaker ayahuasca-ceremonies hebben gedaan, merken dat ook hun dromen tijdens de reis even passeren. Dat herken ik uit mijn eigen ervaringen: in de afgelopen jaren is mijn droomwereld veranderd. Dromen worden rijker, intenser, met meer symbolen. Wellicht is dit altijd al geweest maar ben ik inmiddels meer getraind om ze te ervaren.
Tijdens zowel plant ceremonies als Leela-therapie komen diverse uiteenlopende symbolen tot ons:
Dieren. Zoals dolfijnen, kolibries, slangen, uilen, jaguars, adelaars of beren
Engelen, archetypen of oude werelden
Overleden meesters (van de Boeddha, Jezus tot aan Einstein of Osho)
Het zijn gidsen die jou iets waardevols willen vertellen.
One must die to be born again
Mogelijk klinkt het zwaar, maar het draagt een diepe waarheid. Wedergeboorte is geen esoterisch concept, maar een logische overgang in de Cirkel van het Leven.
Hoe meer we bewust worden van onszelf, hoe natuurlijker de overgang wordt wanneer jij jouw fysieke lichaam gaat verlaten om vervolgens weer te willen ervaren via een nieuw leven: de conceptie.
Wat mij elke keer weer een rust geeft, is dat we de kwaliteit van ons leven meenemen naar ons sterven én terug een nieuw leven in. Elke les die we nu doormaken, elk stukje bewustwording dat we ervaren, verzacht de overgang die ons allemaal ooit te wachten staat.
Overkomt ons ooit iets? Ja, natuurlijk. Hebben we daar invloed op? Nee.
Daarom is het zo belangrijk om nu te leven. Niet uitstellen, vermijden of onder het tapijt schuiven. Maar ademen, voelen, openen. Meer van jou. Met vallen en opstaan.
Hoe? Doordat belangrijke gesprek met een geliefde niet uitstellen, die creatieve droom eindelijk oppakken, of die angst of leegte onder ogen zien waar je al jaren omheen draait.
Voorbereiden op sterven? Via innerlijk werk en overgave
Misschien denk je nu: “Hoe bereid ik mij voor op sterven? Heb je een checklist voor me?”
De opdracht voor jou en voor mijzelf is elke dag opnieuw: niet alles willen controleren, maar aanwezig zijn. Doe dieper zelfonderzoek en leer jezelf kennen.
Zelfonderzoek kan via bijvoorbeeld Leela-therapie of psychedelische plant-ceremonies. Heel oude wonden, leer te dromen en maak ruimte voor verdriet, liefde en verwondering.
Net zoals de natuur zich voorbereidt op seizoensovergangen, zo kunnen wij ons voorbereiden op het sterven. Niet met de druk van ik heb er een taak bij ‘. Nee, een voorbereiding door de overgave naar jezelf en het leven te beoefenen.
Wanneer je het sterven kunt zien als een fase van het leven, leef je je leven intenser, wijzer en vreugdevoller.
De luxe van onze levenssituatie
We zitten nu niet in een oorlogsgebied en hebben over het algemeen niet te maken met directe levensbedreigende omstandigheden.
Wij hebben wél te maken met onze interne strijd. ‘Here comes the lonely knight, I can’t escape my mind’ ( nummer van Moby en Mark Lanegan ).
In de luxe positie waar wij nu leven, krijgen we rijkelijk de kans om onszelf te onderzoeken en echt te leren kennen vanuit een veilige omgeving. In stilte, in waarachtigheid, in een ceremoniële of andere bedding die veilig is om jezelf te ontplooien. Een ayahuasca-ceremonie of andere vormen van innerlijk werk is nooit te laat, ook niet voor senioren.
De planten spirits geven je een kans om de losse eindjes van het leven te doorvoelen en ze in een nieuw daglicht te zetten. De bittere randjes van verharding of schaamte worden in ceremonie getransformeerd naar liefde en acceptatie.
Een uitnodiging voor jouw eigen innerlijke reis
Ik hoop dat deze blog een opening is naar jouw eigen bijzondere verkenningstocht. De reis door je innerlijke landschap met verwondering en een open, speels hart.
Heb je interesse voor dieper zelfonderzoek via psychedelische plantceremonies of Leela-therapie?
Lees hier meer over mijn aanbod of neem contact op om samen te verkennen wat bij jou past.
Lieve groet,
Carlijn
Psychedelische Procesbegeleider
& Leela therapeut
