Over geboortetrauma, prenatale ervaringen en wat er schuil gaat onder je vroegste herinneringen.
“Ik voel altijd druk.” “Ik weet niet wat ik voel.” “Ik loop vast.”
Het zijn zinnen die ik regelmatig hoor van mensen die deelnemen aan een ayahuasca-ceremonie of een lichaamsgericht proces aangaan. Veel van hen hebben al een lange weg afgelegd. Therapieën gevolgd. Boeken gelezen. Innerlijk werk gedaan. Geprobeerd te begrijpen waarom ze doen wat ze doen.
Toch blijft er iets terugkomen.
Een spanning zonder duidelijke oorzaak. Een gevoel van onveiligheid terwijl er geen direct gevaar is. Moeite met vertrouwen. Het gevoel vast te zitten. Of het idee dat het leven voortdurend meer energie kost dan het oplevert.
Wanneer we op zoek gaan naar de oorsprong van zulke patronen, kijken we meestal naar de kindertijd. Dat is begrijpelijk. Maar er bestaat een nog vroegere periode die buiten beeld blijft.
De periode vóór de eerste herinneringen. De prenatale fase en de geboorte.
Een ervaring zonder taal
Voordat je kon denken, analyseren of betekenis geven aan wat er gebeurde, was je al aan het ervaren.
Negen maanden lang leefde je volledig verbonden met het lichaam van je moeder. Voor een ongeboren kind bestaat er nog geen onderscheid tussen de eigen wereld en die van de moeder. Haar lichaam is letterlijk de omgeving waarin jij groeide.
Via talloze biologische processen staan moeder en kind voortdurend met elkaar in verbinding. Binnen de prenatale psychologie wordt al decennialang onderzocht welke invloed de zwangerschap kan hebben op de ontwikkeling van een kind.
Niet alleen voeding, gezondheid en leefstijl spelen hierin een rol. Ook verlies, stress, angst, relationele spanningen of ingrijpende levensomstandigheden kunnen onderdeel worden van de omgeving waarin een baby zich ontwikkelt.
Een foetus denkt niet. Maar er wordt wel ervaren.
Juist omdat deze ervaringen plaatsvinden vóór taal, worden ze niet opgeslagen als verhalen. Ze worden niet herinnerd zoals je een gebeurtenis uit je jeugd kunt terughalen. En toch kunnen ze onderdeel worden van de basis waarop een mens zich verder ontwikkelt.
De geboorte als eerste grote overgang
De geboorte is meer dan een medisch proces. Het is de eerste grote overgang van ons leven. Van binnen naar buiten. Van voortdurende verbondenheid naar een wereld waarin afscheiding, beweging en zelfstandigheid een realiteit worden.
Voor sommige mensen verloopt deze overgang relatief rustig. Voor anderen wordt de geboorte gekenmerkt door complicaties of medische interventies.
Een langdurige bevalling. Een keizersnede. Een stuitligging. Een tangverlossing. Een vacuümextractie. Een navelstreng-complicatie. Een verblijf in de couveuse. Of het verlies van een tweelingbroer of tweelingzus.
Binnen de reguliere geneeskunde wordt terecht gekeken naar de fysieke gezondheid van moeder en kind. Binnen prenataal en perinataal therapeutisch werk wordt daarnaast onderzocht welke psychologische, emotionele en lichamelijke betekenis zulke ervaringen later in het leven kunnen hebben.
Niet als eenvoudige oorzaak-gevolgrelatie. Maar als mogelijke bouwstenen binnen de ontwikkeling van een mens.
Vanuit De Cirkel van het Leven vormt geboorte niet alleen het begin van het fysieke leven. Het is de eerste grote overgang waarin we leren omgaan met veiligheid, afscheiding, vertrouwen en contact.
Wat is een geboortetrauma?
Wanneer mensen het woord geboortetrauma horen, denken ze vaak aan een medische complicatie. Binnen prenataal en perinataal werk wordt de term breder gebruikt.
Een geboortetrauma verwijst naar een ervaring tijdens de zwangerschap, bevalling of de eerste periode daarna. Die door het lichaam als overweldigend, bedreigend of ingrijpend is ervaren.
Niet iedereen met een moeilijke geboorte ontwikkelt klachten. Een moeilijke start betekent niet automatisch dat latere problemen hierdoor worden veroorzaakt. Wel zien therapeuten en onderzoekers dat zulke ervaringen invloed kunnen hebben op hoe iemand later omgaat met veiligheid, vertrouwen, verandering en stress.
Juist omdat deze ervaringen plaatsvinden vóór taal en bewuste herinneringen, worden ze niet als verhaal herinnerd. Ze laten zich eerder zien via gevoelens, lichamelijke reacties en terugkerende gedragspatronen.
Wat Stanislav Grof zichtbaar maakte
De Tsjechisch-Amerikaanse psychiater Stanislav Grof was één van de eersten die geboorte een centrale plaats gaf binnen therapeutisch werk.
Tijdens duizenden therapeutische sessies zag hij dat mensen spontaan in contact kwamen met ervaringen die verwezen naar zwangerschap, geboorte en de periode direct daarna. Via directe lichamelijke herbelevingen.
Mensen beschreven gevoelens van druk, beklemming, vastzitten, strijd, paniek, overgave, bevrijding. Of een intense drang om ergens doorheen te breken. Grof concludeerde dat geboorte veel meer invloed kan hebben dan lange tijd werd aangenomen.
Zijn werk vormde voor veel therapeuten het begin van een hernieuwde belangstelling voor de prenatale en perinatale fase.
Waarom ik geboorteprocessen tijdens ayahuasca niet langer kon negeren
Mijn belangstelling voor geboorte ontstond niet vanuit boeken. Boeken en theorie kwamen pas later. De aanleiding was wat zich in de praktijk liet zien.
In ayahuasca-ceremonies en lichaamsgerichte sessies zag ik steeds opnieuw mensen in contact komen met ervaringen die verwezen naar zwangerschap, geboorte of de eerste periode daarna.
Soms een gevoel van vastzitten. Soms een intense druk op het lichaam. Soms leegte of afgesneden zijn. Soms een diep verlangen om ergens uit te breken. En vaak genoeg kwamen er ervaringen naar boven die opmerkelijk goed aansloten bij het feitelijke geboorteverhaal van iemand.
Aanvankelijk vond ik dat net zo bijzonder als de deelnemers zelf. Maar na honderden processen werd het steeds moeilijker om deze ervaringen als uitzondering te blijven zien.
Waarom kwamen geboorteprocessen zo vaak terug? Waarom verschenen deze ervaringen spontaan bij mensen die daar vooraf helemaal niet mee bezig waren?
Pas later begon ik het werk van Grof en andere onderzoekers te bestuderen. Veel van wat ik daar las, herkende ik vanuit de praktijk.
Hoe geboorte-ervaringen zich later kunnen uiten
Niet iedereen die een uitdagende zwangerschap of geboorte heeft meegemaakt ontwikkelt klachten. Toch zien we binnen prenataal en perinataal werk regelmatig terugkerende thema’s.
Gevoelens van onveiligheid zonder duidelijke aanleiding. Moeite met vertrouwen. Controle willen houden. Angst voor verandering. Vastlopen in relaties. Een diep gevoel van eenzaamheid. Het gevoel voortdurend te moeten vechten om vooruit te komen.
Ook lichamelijke spanning, chronische stress, moeite met ontspannen of het gevoel nergens echt te kunnen landen worden regelmatig genoemd.
Deze ervaringen bewijzen niet dat de oorzaak per definitie in de geboorte ligt. Ze kunnen wel een aanwijzing zijn dat er een oudere laag aanwezig is die aandacht vraagt.
Wanneer geboorte zich spontaan laat zien
Matilde (38) kwam naar een ayahuasca-weekend omdat ze vastliep.
“Ik voel al jaren een soort spanning. Alsof ik voortdurend op de vlucht ben voor iets, zonder precies te weten waarvoor.” Tijdens het voorgesprek en enkele lichaamsgerichte oefeningen werd al duidelijk dat haar lichaam sterker reageerde dan ze zelf had verwacht. Het gebeurde via emoties en lichamelijke sensaties.
Tijdens de ceremonie voelde ze zich heel klein worden. Kleiner dan klein. “Ik wist niet hoe, maar mijn lichaam wist direct waar ik was. Ik zat in de baarmoeder.”
Aanvankelijk voelde de ervaring warm en veilig. Ik kon hier eeuwig dobberen. Gaandeweg veranderde dat. De ruimte werd kleiner en de druk nam toe. Ik kreeg een gevoel van vastzitten.
Ik wist dat ik geboren zou gaan worden. Tegelijkertijd wilde ik eruit en wilde ik blijven..
Wat zich afspeelde is moeilijk om in woorden te vatten. Maar voor het eerst begreep ik iets van mijn angst. Van mijn neiging om weg te willen. Van het gevoel dat ik nergens echt kon landen.
Onder de ervaringen uit haar kindertijd bleek een diepere laag aanwezig. Niet als verhaal. Maar als een lichamelijk weten.
“Ik ben nog nooit zo dicht bij mezelf gekomen als in deze ervaring”
Ayahuasca en lichaamswerk bij prenatale ervaringen en geboortetrauma
Veel vormen van therapie werken via taal, inzicht en bewustwording. Waardevolle ingangen, maar de prenatale fase en geboorte gingen vooraf aan taal.
Juist daarom laten deze ervaringen zich niet altijd bereiken via praten, analyseren of begrijpen.
Wanneer mensen tijdens ayahuasca of lichaamswerk in contact komen met prenatale of geboorte-ervaringen, gebeurt dit zelden omdat zij daar bewust naar op zoek zijn. Het lijkt eerder alsof het helend bewustzijn precies díe laag naar voren brengt die op dat moment aandacht vraagt.
Tijdens ayahuasca-ceremonies zie ik regelmatig dat vergeten, verdrongen of preverbale ervaringen opnieuw toegankelijk worden. Niet alleen als inzicht of een waarnemende positie. Maar juist via emoties, lichamelijke sensaties, beweging, ademhaling, beelden of geluiden.
Soms ontstaat er een diep weten dat niet vanuit denken voortkomt. Een ervaring die niet logisch verklaard hoeft te worden om betekenisvol te zijn.
Ook binnen Leela-sessies zie ik hoe dergelijke lagen zichtbaar worden wanneer iemand werkelijk contact maakt met wat zich in het lichaam aandient.
Van inzicht naar integratie
Het herkennen van een geboortepatroon verandert niet alles. De realiteit van het alledaagse leven is er nog steeds.
De integratie-beoefening wordt vervolgens: hoe herken ik dit patroon vandaag? In mijn relaties? In mijn werk? In de manier waarop ik met verandering omga?
Wanneer iemand ontdekt hoe diep een gevoel van vastzitten, controle of onveiligheid verankerd is, begint het werk pas echt. Integratie gaat niet over het begrijpen van het verleden. Het gaat over het herkennen van dezelfde dynamiek in het dagelijks leven. Juist daar ontstaat de mogelijkheid om andere keuzes te maken.
De geboorte leeft vaak nog door
De geboorte is een gebeurtenis die ieder mens heeft meegemaakt. Tegelijkertijd is het één van de weinige grote levensgebeurtenissen waar vrijwel niemand zich bewust iets van herinnert. Juist daarom wordt de invloed ervan vaak onderschat.
In de praktijk zie ik echter dat de prenatale fase en geboorte zich niet alleen laten zien als herinnering of herbeleving, maar vooral via het dagelijks leven. Via terugkerende patronen. Via angst, onzekerheid of controle. Via moeite met overgangen. Via het gevoel er niet helemaal bij te horen. Via terugtrekken, aanpassen of voortdurend vechten tegen wat zich aandient.
Het alledaagse gedrag van een mens vertelt vaak een verhaal dat veel ouder is dan de herinneringen die hij of zij bewust kan terughalen.
Wanneer onbewuste of onderdrukte gevoelens op een veilige manier toegankelijk worden, gebeurt er iets transformatiefs.
Het lichaam kan eindelijk voelen wat het altijd heeft vastgehouden. En in dat doorvoelen ontstaat ruimte, rust en meer vertrouwen.
Misschien begint daar niet alleen het begrijpen van je geschiedenis, maar ook de weg terug naar jezelf?
Herken je jezelf hierin?
Mogelijk herken je terugkerende gevoelens van onveiligheid, vastzitten, controle of moeite met veranderingen. Zonder dat je precies begrijpt waar deze vandaan komen.
Via een ayahuasca ceremonie of Leela-verwerkingstherapie onderzoeken we samen welke ervaringen zichtbaar willen worden en hoe deze vandaag nog invloed hebben op jouw leven.
Nieuwsgierig naar jouw eigen verhaal? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Of lees hier meer informatie over Ayahuasca.
Lieve groet, Carlijn
