Over uitputting, controle en wat er schuil gaat onder de oppervlakte van een burn-out.
Wanneer iemand instort, wordt de oorzaak vrij snel gezocht in het werk of in de liefdesrelatie. Of de combinatie.
Te veel verantwoordelijkheid, te veel uren en te veel druk. Hoewel die factoren meespelen, ze verklaren ze niet alles.
Want waarom raakt de ene persoon volledig uitgeput, terwijl de ander onder vergelijkbare omstandigheden prima blijft functioneren?
Vanuit mijn werk kijk ik anders naar die vraag. Een burn-out ontstaat zelden op het moment dat iemand instort. Het instorten is het eindpunt van een patroon dat al veel langer aanwezig was.
Een burn-out heeft een lange voorgeschiedenis
Mensen die volledig vastlopen zijn zelden zwak of ongemotiveerd. Integendeel. Het zijn vaak juist degenen die het langst zijn doorgegaan. Diegenen veel verantwoordelijkheid dragen.
Die standhouden wanneer anderen wegvallen, niet klagen en doorgaan. Dat zijn eigenschappen die gewaardeerd worden. Die leiden tot vertrouwen, erkenning of vormen van succesvol zijn.
Maar hier schuilt ook een paradox.
De kwaliteiten die iemand ver brengen, kunnen uiteindelijk de bron worden van uitputting. Vaak omdat deze kwaliteiten geworteld zijn in een veel ouder overlevingsstrategie. Wat mogelijk in ons onderbewustzijn ligt.
Wanneer presteren een manier van overleven wordt
Mark (47 jaar) runde meer dan twintig jaar een eigen bedrijf. Hij was ondernemer en werkgever. Iemand op wie anderen rekenden. Hij kende zijn personeel, stond altijd klaar en werkte harder dan wie dan ook.
Toen het bedrijf bleef groeien nam hij een compagnon aan. Iemand die hem zou ontlasten en ruimte zou scheppen. Op papier een gezonde keuze, maar in de praktijk het tegenovergestelde.
In plaats van lichter werd het werk zwaarder. Beslissingen van zijn compagnon maakten Marc onrustig. Hij bleef ingrijpen, controleren, terugpakken.
Achteraf begreep hij het pas. Het ging niet alleen om vertrouwen in zijn compagnon. Het ging om vertrouwen in het leven zelf.
In dezelfde periode overleed zijn moeder aan een hartstilstand. En zijn jongste dochter kampte met anorexia. De druk stapelde zich op.
Tot zijn lichaam besliste wat zijn hoofd niet durfde.
“Ik stond in de file. Opeens voelde ik hoe gespannen mijn hele lijf was. Niet een beetje, maar alsof ik strak stond met een angstvallig hoge hartslag. Ik herkende mezelf niet meer.”
Thuis schrok zijn vrouw. “Je ziet eruit alsof je een spook hebt gezien.”
Voor het eerst in zijn leven moest Marc erkennen dat hij ziek was. Dat voelde voor hem als falen. Maar hij wist ook dat het zo niet verder kon.
Burn-out symptomen zitten niet alleen in het hoofd
Veel burn-out klachten beginnen subtiel en worden daardoor lange tijd genegeerd. Wanneer er licht op wordt geschenen proberen veel mensen een burn-out te begrijpen via hun verstand. Ze analyseren, verklaren en maken een stappenplan voor herstel. Toch lopen veel mensen vast omdat ze vooral zoeken naar een verklaring voor hun klachten, terwijl een deel van de burn-out oorzaken zich buiten het bewustzijn bevindt.
Een burn-out ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak gaat er een lange periode van chronische stress aan vooraf. Het lichaam past zich aan, houdt spanning vast en blijft functioneren. Soms jarenlang.
Burn-out symptomen beginnen vaak subtiel:
Moe wakker worden ondanks voldoende slaap.
Moeite hebben om te ontspannen.
Een voortdurende alertheid.
Gejaagdheid, prikkelbaarheid.
Niet kunnen ontspannen in het weekend.
Het gevoel dat je altijd ‘aan’ staat. Of juist het gevoel dat je nergens meer energie voor hebt.
Veel mensen herkennen achteraf dat hun lichaam al veel eerder signalen gaf.
Een hoge ademhaling.
Gespannen schouders.
Hoofdpijn.
Darmklachten.
Onrust.
Een hartslag die voortdurend verhoogd lijkt. Spanning in het lichaam die zo normaal is geworden dat ze deze nauwelijks nog opmerken. Het is een default modus geworden.
Bij Marc bleek dat ook zo te zijn. Jarenlang had hij gespannen schouders, een hoge ademhaling en moeite om werkelijk te ontspannen. Hij zag het als onderdeel van ondernemerschap. Pas toen zijn lichaam stilviel, realiseerde hij zich dat de spanning er al veel langer was.
Het lichaam heeft vaak jarenlang gedragen wat het hoofd niet wilde voelen. Angst, verdriet, onzekerheid, verantwoordelijkheid dragen voor anderen. Soms ook verlies, afwijzing of gebeurtenissen die nooit volledig verwerkt zijn en geheeld.
Hoewel een lichaam veel aankan, is er een grens.
Bekende zinnen worden hier – als druppel die de emmer doet overlopen – gezegd;
“Ik weet het niet meer”
“Ik begrijp niet wat er met mij aan de hand is.”
“Ik kan zo niet langer door gaan.”
Op een bepaald moment lukt het niet meer om op dezelfde manier door te gaan. Dan ontstaat de vraag die voor werkelijk burn-out herstel van belang is: “Wat probeert mijn lichaam mij duidelijk te maken?”
Wat er zichtbaar wordt als het stilvalt
In het verdiepend werk zien we regelmatig dat onder een burn-out oudere lagen naar boven komen. De toegang tot meer informatie ontstaat wanneer het lichaam tot rust komt. Gedwongen vanwege een burn-out of vrijwillig.
Wanneer het voortdurende doen wegvalt, ontstaat er ruimte. Voor verdriet, verlies en voor emoties die jarenlang geen plek hebben gehad. In die stilte en ruimte die wij geven komt vaak vanzelf naar voren wat aandacht vraagt. Het lichaam draagt in die zin een eigen kennis en ritme. Het laat van nature zien wat nog niet verwerkt is.
Het lichaam weet precies hoe het moet helen en verwerken. Vaak zijn we dit vertrouwen kwijtgeraakt.
Niet alles tegelijk, maar stap voor stap. In het eigen tempo dat iemand verdraagt.
Ayahuasca bij burn-out: wanneer begrijpen niet genoeg is
Marc werkte aan zichzelf met een coach, al voor zijn burn-out. Dat gaf hem overzicht en het hielp hem praktische stappen te zetten.
“Maar er bleef iets waar ik niet bij kwam. Ik begreep veel, maar voelde weinig. Er zat iets onder waar ik niet bij kon komen.”
Vanuit die vastgelopen plek zocht hij verder. En kwam uit bij ons ayahuasca ceremonie weekend.
Zijn woorden gaven tijdens zijn telefonische intake de noodzaak aan: “Ik ben helemaal op en functioneer niet meer. Ik moet veranderen, maar weet niet hoe. Ik loop vast.”
De eerste ayahuasca ceremonie bracht hem rust. Voor het eerst in jaren hoefde hij niets, alleen maar liggen. Hij kon niet meer om de behoefte van zijn lichaam heen. Ademen, naar muziek luisteren, met hier en daar een diepe zucht. Tijdens de tweede ceremonie raakte hij de dankbaarheid en tegelijkertijd het verdriet aan van het overlijden van zijn moeder. Maar onder dat verdriet lag nog een diepere laag die nu werd aangeraakt.
Het overlijden van zijn tweelingbroertje, twee dagen na de geboorte. Een gat, een leegte die hij zijn hele leven had meegedragen zonder het te weten. Zijn oude hebben er zelden met hem over gesproken.
Beelden, emoties en zijn fysieke reactie brachten hem helder bij zijn verhaal. Net na zijn geboorte. Gevoelens van gemis en verlating stroomden door zijn lichaam
‘We zouden het toch samen doen?’. Was een stille intieme stem waar hij in zichzelf voor het eerst contact mee maakte.
Hij voelde hier een verlangen naar verbinding. Deze verloren gevoelens waren een belangrijke vorm van rouwen om verlies. Het voelde in deze ceremonie niet als de dag van gisteren, nee, alsof het nu in deze realiteit plaatsvond.
Hij zag in hoe hard werken en zorgen voor anderen niet alleen kwaliteiten waren geworden. Ze waren hoofdzakelijk een manier geworden om dat gemis niet te hoeven voelen.
Burn-out oorzaken liggen vaak dieper dan werkstress
Dit betekent niet dat iedere burn-out teruggaat naar de vroege baby of kindertijd. Maar het laat vaak zien dat klachten vrijwel altijd meerdere lagen hebben. Wat aan de oppervlakte zichtbaar wordt, is niet altijd het begin van het verhaal.
Vanuit De Cirkel van het Leven kijken we niet alleen naar de klacht, maar ook naar de geschiedenis die eraan voorafging. De antwoorden liggen vaak veel verder terug dan mensen vermoeden.
Burn-out herstel vraagt meer dan rust en begrip
Een veelgemaakte misvatting: één inzicht, één ceremonie, één doorbraak is genoeg om te veranderen. Dit is zelden het geval. Werkelijke heling en verandering ontstaat in de integratie. Niet in het moment van het inzicht, maar in alles wat daarna komt.
Mijn lief zegt wel eens; Een ziel reist te paard. Ik ben het met hem eens.
Marc bleef uiteindelijk 5 maanden thuis. Voor het eerst in zijn volwassen leven. Hij wandelde elke dag 2 uur of zat gewoon buiten in de natuur. Hij was meer aanwezig bij zijn vrouw en kinderen. Zonder een volle agenda of het gevoel van moeten presteren.
Tussendoor volgde hij Leela-sessies. Om in het dagelijks leven onverwerkte gebeurtenissen of uitdagende thema’s te doorvoelen en onderzoeken. Langzaam ontstond er een nieuwe relatie met zichzelf. Rust voelde niet langer als falen. Ontvangen werd voor hem een belangrijke les.
Een half jaar later keerde hij terug voor een nieuwe ayahuasca ceremonie weekend. Er was meer verheuging en moed om zichzelf verder te willen ‘afpellen’ en ontmoeten.
Een burn-out als uitnodiging tot voelen
Een burn-out is vrijwel altijd een uitnodiging om je leven anders aan te pakken. Om stil te staan bij gedragspatronen die ons ooit hielpen te overleven, maar die ons nu beperken.
De vraag is dan niet alleen: “Hoe kom ik hiervan af?” Maar ook: “Wat in mij wil gehoord, gezien en gevoeld worden?”
Een eerlijk begin van herstel. Wat ook vaak gepaard gaat met een nieuwe relatie met jezelf.
Ziet hier herkenning in?
Misschien herken je dat je al begrijpt waarom je bent vastgelopen, maar dat er iets onder blijft zitten waar je niet bij komt.
Je hebt boeken gelezen, gesprekken gevoerd of geprobeerd meer rust te nemen. Toch merk je dat bepaalde patronen, spanningen of gevoelens blijven terugkomen.
Meestal liggen burn-out oorzaken dieper dan de omstandigheden van dit moment. Ze kunnen verbonden zijn met ervaringen, overtuigingen of overlevingsstrategieën die al veel langer aanwezig zijn.
Binnen ons werk zien we dat ayahuasca mensen helpt om contact te maken met emoties, herinneringen of lichamelijke spanning die onder burn-out klachten verborgen kunnen liggen.
Er wordt een verbinding gelegd met de oorsprong van wat zich heeft geresulteerd tot een burn-out.
Via een ayahuasca-ceremonie of Leela-verwerkingstraject onderzoeken we samen waar deze patronen zijn ontstaan en wat er nodig is om werkelijk ruimte te maken voor verandering.
Een vrijblijvend kennismakingsgesprek kan helpen om te onderzoeken welke vorm van begeleiding op dit moment het beste bij jouw situatie past.
Lieve groet,
Carlijn
