Is ayahuasca verslavend?
Dit is een vraag die veel mensen stellen wanneer ze voor het eerst kennismaken met dit plantmedicijn. Het is immers een ‘drug’, en drugs zijn toch verslavend? Dat is in ieder geval het gangbare idee.
De term drugs gooit echter allerlei totaal verschillende stoffen op één hoop. Het is misleidend om bijvoorbeeld alcohol en psilocybine onder hetzelfde label te plaatsen, omdat hun werking, risico’s en culturele context fundamenteel verschillen.
Het één is dus niet het ander.
Sommige middelen worden vooral gebruikt om het normale bewustzijn te verdoven, te veranderen of eraan te ontsnappen. Alcohol, cocaïne, heroïne en nicotine zijn daar bekende voorbeelden van. Deze middelen brengen vaak een aanzienlijk risico op afhankelijkheid met zich mee. Bij sommige, zoals alcohol, heroïne en nicotine, kan die afhankelijkheid ook lichamelijk zijn.
Klassieke psychedelica, zoals psilocybine, LSD, DMT en ayahuasca, veroorzaken daarentegen voor de meeste mensen geen lichamelijke afhankelijkheid. Ze worden bovendien meestal niet gebruikt om het bewustzijn uit te schakelen, maar juist om het te onderzoeken of te verruimen.
Maar nogmaals: is ayahuasca verslavend?
Je kunt verslaafd raken aan het deelnemen aan ayahuasca ceremonies, net zoals je verslaafd kunt raken aan sporten. Maar maakt dat sporten per definitie verslavend?
In zekere zin kan alles verslavend worden.
Wanneer je iets gebruikt om niet te hoeven voelen wat er in je leeft, kan vrijwel iedere activiteit of ervaring een vlucht worden. Verslaving is dan niet zozeer het probleem zelf, maar een symptoom van iets dat daaronder ligt. Ook het deelnemen aan een ayahuasca ceremonie kan dus een vorm van vluchtgedrag worden.
Zeker nu psychedelica steeds toegankelijker worden, lijkt er soms ook een cultuur te ontstaan waarin mensen van het ene retreat naar het volgende trekken, telkens op zoek naar de volgende doorbraak of de volgende ervaring.
Dat is opmerkelijk, want ayahuasca wordt juist gedronken om stil te staan. Om datgene onder ogen te komen waarvoor je misschien al jaren bent weggerend. Als je agenda het hele jaar gevuld is met retraites, workshops en bewustwordingsweekenden, is het misschien de moeite waard om jezelf af te vragen: ben ik werkelijk aan het integreren wat ik heb geleerd, of ben ik vooral op zoek naar de volgende ervaring?
In dat geval ben je niet verslaafd aan ayahuasca als plantmedicijn, maar mogelijk aan de zoektocht zelf. Aan het voortdurend onderweg zijn.
Hetzelfde zie je bij mensen die ieder weekend naar een festival gaan. Dat zegt niets over festivals op zichzelf. Het zegt vooral iets over de functie die ze in iemands leven zijn gaan vervullen.
Het is daarom misschien niet de meest interessante vraag of ayahuasca verslavend is. De interessantere vraag is: waarvoor gebruik je het?
De plant, of het patroon?
Misschien stellen we wel de verkeerde vraag.
Niet: is ayahuasca verslavend? Maar: welk patroon neem ik mee wanneer ik ayahuasca drink?
Het middel verandert, maar het patroon reist met je mee.
Achter ieder terugkerend patroon schuilt vaak een manier van omgaan met spanning, angst of verdriet die ooit nodig was om te overleven. Wat ooit bescherming bood, kan later onderdeel worden van wie we denken te zijn.
Ook spiritualiteit is daar niet immuun voor.
Een spirituele identiteit kan ongemerkt een nieuw zelfbeeld worden. Je wordt iemand die altijd op zoek is. Naar het volgende inzicht. De volgende ceremonie. De volgende retraite. De volgende doorbraak. Een ‘spiritueel zoeker.’
Maar zolang je blijft zoeken, hoef je misschien niet stil te staan. En daardoor kan eenvoudig vermeden worden wat het meest nodig is: stilte, rust en de bereidheid om te blijven bij wat zich nú aandient.
In dat geval is iemand niet verslaafd aan ayahuasca, maar aan het blijven zoeken. De ceremonie is dan niet het probleem; zij wordt onderdeel van een oud overlevingsmechanisme dat zich eenvoudig heeft verplaatst naar een nieuwe omgeving.
Wanneer wordt herhalen een beoefening, en wanneer wordt het een vlucht?
Die vraag laat zich niet beantwoorden door te tellen hoe vaak iemand deelneemt aan een ceremonie.
Ik zie er geen bezwaar in wanneer iemand één of twee keer per jaar, met een heldere intentie en tijd voor integratie, terugkeert.
Een uitdagende levensovergang, ziekte, verlies, geboorte, een relatiecrisis of een ongeval? Het zijn allemaal legitieme redenen om opnieuw bewust stil te staan.
Het verschil zit niet in de frequentie, maar in de richting.
Keer je terug om het dagelijks leven te ontlopen, of keer je terug om het juist met meer openheid, vertrouwen en aandacht tegemoet te treden?
Dat wordt niet zichtbaar tijdens een ceremonie, maar in de maanden erna.
Een ervaring kan diep ontroerend zijn, maar verandert het dagelijkse leven nog niet. Dat gebeurt wanneer je op een gewone maandagochtend merkt dat je eerder een grens aangeeft. Wanneer je minder snel vanuit angst reageert. Wanneer je eerlijkere gesprekken voert. Wanneer je verantwoordelijkheid neemt voor wat je voelt, zonder ervoor weg te lopen.
Daar vindt het werk werkelijk plaats.
Nee, ayahuasca veroorzaakt geen lichamelijke verslaving. Maar ieder mens kan oude overlevingsmechanismen meenemen naar nieuwe omgevingen, ook naar plantceremonies en andere vormen van persoonlijke ontwikkeling. Misschien is daarom uiteindelijk niet de belangrijkste vraag of ayahuasca verslavend is.
De belangrijkste vraag is: Gebruik ik ayahuasca om mezelf werkelijk te ontmoeten, of hoop ik dat de volgende ceremonie oplost wat ik vandaag nog niet durf te voelen?
Ben je benieuwd of een ayahuasca ceremonie op dit moment passend is voor jouw situatie? Lees meer over de ceremonieweekenden of neem contact op voor een vrijblijvend telefoongesprek.
Warme groet,
Carlijn
